'Steeds voor alle arbeiders aanspreekbaar'

"Sam van den Bergh, vooraanstaand Joods margarinefabrikant in Rotterdam, geboren in 1864 in het Brabantse Oss, behoort tot de aartsvaders van het moderne Nederlandse bedrijfsleven. Aan het begin van de twintigste eeuw schiep hij samen met zijn vier 'margarinebroers' een internationaal imperium met duizenden werknemers in Nederland, Engeland, Duitsland en Scandinavië. De onderneming ontstond in felle concurrentie met het margarinebedrijf van de eveneens uit Oss afkomstige katholieke familie Jurgens. Van den Bergh was ook de man die uiteindelijk met opponent Anton Jurgens vrede sloot en met hem in 1929 aan de wieg stond van de multinational Unilever. Een veelzijdig en actief man: consistent liberaal politicus in het parlement en in de Rotterdamse gemeenteraad, in de fabriek lange tijd verwoed bestrijder van vakbonden, internationaal een vooraanstaand vertegenwoordiger van het Nederlandse Jodendom, cultuurbevorderaar en weldoener; een pater familias in een omvangrijke familie, supporter van zijn echtgenote Betsy Willing en haar activiteiten in de vrouwenbeweging en vanaf 1933 vechtend voor het lot van Joodse vluchtelingen uit Hitler-Duitsland. 00Historicus Pim Reinders schrijft een in